ذاکر کربلا :حاج سید عسگری داداش نژاد

ازجمله مباحثی که در متون دینی به آن اشاره شده است، گره گشایی از مشکلات مردم و ایجاد شادمانی در آنهاست. در این منابع از کسانی که زمینه های دلخوشی و شادکامی مردم را فراهم می آورند، ستایش شده و آنها سزاوار نعمتها و پاداش های خداوند در آخرت، خوانده شده اند. گرچه از نظر فقهی شادی، امری مجاز است، اما با بررسی تعالیم دین اسلام، می توان گفت که دین، نگاهی متعالی به شادی دارد؛ زیرا نگاه دین به شادی، نگاهی هدفمند است و بر اساس آن، شادی برای خدا و شاد کردن برای خدا، ارزش دارد.

شادی حلال، انسان را در مسیر رشد انسانی قرار می دهد
حجة الاسلام والمسلمین محمد صادق یوسفی مقدم، در گفت وگو با قدس، با بیان اینکه مکتب حیات بخش اسلام، مکتب اعتدال و میانه روی است، تصریح می کند: اسلام در همه موضوعاتی که بشر با آن روبه روست، همواره انسان را به اعتدال دعوت کرده و از هر گونه افراط و تفریطی باز داشته و از این رو دین اسلام دین اعتدال است. مدیر مرکز فرهنگ و معارف قرآن کریم پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، با اشاره به اسباب شادی در قرآن و با بیان آیه 75 سوره غافر می گوید: خداوند در این آیه به قومی که عذاب کرده می فرماید: «شما را چون شادی و سرورتان، براساس حق نبود عذاب کردم».
یعنی شادی و سرور اگر براساس حقیقت قرآنی باشد، مشکلی ندارد، بلکه مطلوب است. یوسفی مقدم با اشاره به ضرورت پرهیز از افراط در شادمانی به آیاتی از قرآن اشاره می کند و می گوید: آیات قرآن درباره شادی دو دسته اند: دسته ای از آیات،مؤمنین را دعوت به شادی می کنند.مانند آیه 58 سوره یونس که می فرماید: ای رسول خدا ! به خلق بگو که شما باید منحصرا به فضل و رحمت خدا شادمان شوید و به نزول قرآن مسرور باشید که آن بهتر و مفیدتر از ثروتی است که برای خود اندوخته می کنید. دسته دیگری از آیات قرآن، شادی را مذمت می کند؛ البته شادی های بیهوده ای که براساس ضد ارزش ها هستند. قرآن کریم در داستان «قارون» که شادیهای مستانه داشت، از زبان قومش می فرماید: هنگامی که قوم قارون به او گفتند شادی مغرورانه مکن که خداوند شادی کنندگان مغرور را دوست ندارد.(قصص/76)
حجة الاسلام والمسلمین محمدحسین پوریانی، نیز با بیان اینکه شادی و نشاط آثار و نتایج اجتماعی دارد، تصریح می کند: شادمانی موجب انبساط روح و مایه وجد و نشاط می شود و سلامتی تن و روان انسان را درپی دارد، بنابراین دستورات فردی و اجتماعی اسلام بر اساس رضایت، شادی، تحرک، پویایی و تکامل است و اعیاد اسلامی و ولادت ائمه(ع) می تواند زمینه های آن را فراهم و رفتارها و اندیشه های شادمانه ایجاد کند.پوریانی در ادامه بر ضرورت آموزش مهارتهای شادی در جامعه تاکید کرده و اظهار می دارد: باید مهارتهایی را در سطح خرد و کلان در جامعه ایجاد کرد که چگونه غم ها را کنترل، نظارت و از آثار تخریبی آن بکاهیم و چگونه شادی آفرینی کرده و آن را جهت دهی کنیم و چگونه در شادیها مصالح و منافع خود و دیگران را در نظر بگیریم.مدیر مرکز مطالعات فرهنگی و اجتماعی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، همچنین با اشاره به جایگاه شادی در متون دینی، تصریح می کند: در دستورات دین اسلام آموزه هایی برای ایجاد شادی وجود دارد و ثواب فراوانی برای ایجاد تبسم در چهره دیگران، حضور در طبیعت و کارهایی از این قبیل در نظر گرفته شده است.
وی ادامه می دهد: امام علی(ع) می فرماید، شوخی اشکال ندارد، زیرا امام به وسیله آن نفس خود را آسوده می سازد، بنابراین ایمان و شوخ طبعی منافاتی با هم ندارند به طوری که پیامبر(ص) می فرمایند: شوخ طبعی یکی از مشخصه های اهل ایمان و اخم و غضبناکی مشخصه منافقان است.

شادی پایدار از دید روان شناسی
حیدر دوست کافی؛ کارشناس ارشد مشاوره، نیز شادی را نمونه ای از هیجانهای مثبت دانسته و تصریح می کند: شادی زمانی در یک فرد به وجود می آید که احساس کند پیشرفت قابل قبولی در عملی کردن اهدافش داشته، آن وقت است که شادی در انسان شکل می گیرد و احساس شعف می کند.
وی با اشاره به مؤلفه های شادی ابراز می دارد: شادی سه مولفه دارد، از دیدگاه زیست شناختی اینکه ماده ای در مغز به نام «نر اِتی نفرین» ترشح می شود که باعث شادی است، یکی دیگر، مؤلفه های آموخته شده است، یعنی، زمانی که در موقعیتی احساس شادی به ما دست داده، اگر شبیه آن موقعیت تکرار شود، دوباره شادی را تجربه می کنیم و سومین مؤلفه، مؤلفه شناختی است و زمانی ایجاد می شود که مهارتهایی را یاد می گیریم تا با موقعیتهای زندگی کنار بیاییم و وقتی موفق شدیم، احساس خودکارآمدی به ما دست می دهد که به شادی منجر می شود.
این مشاور خانواده، با بیان تفاوتهای سرخوشی و شادی، اظهار می دارد: شادی آن است که ما احساس رضایتمندی داشته باشیم، هر انسانی، وقتی چنین احساسی داشته باشد، به رضایتمندی خدا از انسان برمی گردد، شادی پایدار در او به وجود می آید؛ برخی انسانها راه را اشتباه می روند و به قرص روانگردان و مواد مخدر پناه می برند که علاوه بر مضرات آن پایدار نیست، اما برخی انسان ها به سمت خوبی کردن دیگران و دعا کردن می روند که شادی دائمی به دنبال دارد.

نگاه دین، شادی آفرین است
از منظر دین،غم و شادی واقعیت اجتناب ناپذیر زندگی هستند. با وجود این نگاه دین، شادی آفرین است و سیره و سنت معصومین(ع) به عنوان حقیقت تدین، حکایت از سرزندگی، نشاط و شادابی دارد، حتی در سخت ترین حالات و ساعت زندگیشان. انسان باید موقعیتها را بشناسد و نگرش مثبت در آنها داشته باشد.
در آموزه های دینی راه ها و روشهای مختلفی برای چگونه شاد زیستن وجود دارد که برخی از آنها عبارت است از: توکل به خدا، رضایت از زندگی، به خاطر عشق با مشکلات مبارزه کردن، فروتنی و تواضع، شجاعت و هدفمندی، دوری از خاطرات منفی، انعطاف پذیری، کرامت نفس داشتن، داشتن جسم سالم و ورزش کردن، اعتدال و میانه روی، صداقت و راستی، باور خوشبختی، بخشش وگذشت، برنامه ریزی و نظم، اعتقاد به ارزشها و...