قال الصادق (ع) : من بکي او ابکي اوتباکي علی الحسین وجبت له الجنه

(هر کسی در مصیبت امام حسین (ع) بگرياند یا بگریاند یا خود را به شکل گریه کنندگان در آورد بهشت بر او واجب می شود. )
مداحی اهل بیت ترکیبی است از علم ، هنر و اخلاق که در عرصه فرهنگ با تحریک احساسات و عواطف اثر گذاری فراوانی بر مخاطب دارد .

آسیب شناسی مداحی

قال الصادق (ع) : من بکي او ابکي اوتباکي علی الحسین وجبت له الجنه

(هر کسی در مصیبت امام حسین (ع) بگرياند یا بگریاند یا خود را به شکل گریه کنندگان در آورد بهشت بر او واجب می شود. )

مداحی اهل بیت ترکیبی است از علم ، هنر و اخلاق که در عرصه فرهنگ با تحریک احساسات و عواطف اثر گذاری فراوانی بر مخاطب دارد .امروزه به برکت انقلاب ، استقرار نظام مقدس جمهوری اسلامی و عنایت ویژه رهبری معظم انقلاب شاهد رشد ، بالندگی و پیشرفت روزافزونی در عرصه مداحی هستیم. پدیده مداحی به جهت اثرگذاری بالا و توجه ویژه مسئولین نظام در چند ساله اخیر جایگاه ویژه ای نزد اذهان عمومی پیدا کرده است . مداحی در طول حیات خود مراحلی مختلفی را گذرانده و در طول این مسیر فراز و نشیبهایی نیز داشته است در این نوشتار برشمردن ویژگیهای یک مداح خوب یا بیان اصول مداحی مد نظر نیست بلکه منظور یادآوری آسیبهایی است که مداح و جامعه مادحین را مورد تهدید قرار می دهد . لذا با استمداد از الطاف الهی به بیان شماري از این آسیبها می پردازیم .

1- تبدیل شدن مداحی به منبع درآمد : متأسفانه آسیبی که اخیراً جامعه مادحین دچار آن شده است این است که مداحی به عنوان شغل و منبع درآمد تلقی می شود . در زمان کنونی اگر کسی شغل مورد نظرش را پیدا نکند و و اگر احیاناً سواد خواندن و نوشتن و صدایی خوش نیز داشته باشد به مداحی روی می آورد . البته هستند مادحینی که هم شغل مناسبی دارند و هم به مداحی می پردازند و باز هستند افرادی که درکنار شغل بدون چشمداشت مادی به مداحی افتخاری می پردازند . لکن در آن سوی قضیه مادحینی هم که به کاری اشتغال دارند از فعالیت مستمر و مداوم در عرصه مداحی باز می مانند. هر چند دادن صله به مادحین از زمان ائمه مرسوم بوده و امروزه نیز مورد تأیید علما می باشد اما مادحین گرامی می بایست با تغییر دیدگاه خود نسبت به این مقوله با نیت خالص و الهی پای در این عرصه بنهند و رضایت خدا و ائمه را در نظر بگیرند و در کنار آنها مسئولین و نهادهای ذیربط نيزاقدامات لازم را جهت ساماندهی و اشتغال زایی مادحین انجام دهند .

2- عدم آشنایی به اصول اولیه مداحی : آسیب دیگری که در بین قشر عظیمی از مداحان وجود دارد نبود آگاهی و اطلاعات لازم در این عرصه می باشد . شرط اولیه و اساسی هر کار آشنا بودن به اصول ومباني اولیه آن کار است که مداحی هم از این مقوله مستثنی نیست . از اصول مداحی می توان به شعر شناسی ، آهنگ دانی ، صدا سازی ، مقتل شناسی ، آشنایی با قواعد مقدماتی عربی و آشنایی با تاریخ و...... اشاره کرد که بدون این ابزار و عوامل نمی توان برنامه قابل قبولی جهت استفاده مخاطب ارائه کرد، تا جایی که بعضاً مشاهده می شود افرادی با سابقه فراوان در این عرصه هنوز در بیان جملات و عناوین عربی دچار لغزش و اشتباه می شوند . لذا مادحین ارجمند می توانند با شرکت در کلاسهای آموزشی که گاهاً از طریق بعضی از نهادها مانند اداره فرهنگ و ارشاد ،سازمان تبلیغات وبرخي موسسه هاي خصوصي برگزار می شود شرکت جسته و در رفع این نقایص بکوشند .

3- عدم همگامی جامعه مادحین با تغییرات جامعه : آنچه که بیشتر در بین مادحین (بجز عده ای معدود ) مشاهده می شود عدم همگامی مادحین با تغییرات اجتماعی فرهنگی سیاسی و غیره و نبود آگاهی و اطلاعات به روز می باشد. مادحین متعهد باید توجه داشته باشند جامعه کنونی وسطح دانش و توقعات مخاطبین نه تنها با 30سال بلكه با 5 سال گذشته نیز تفاوت دارد، لذا در این راستا مادحین می بایست با افزایش سطح دانش و آگاهی از طریق مطالعه کتابها مجلات ، روزنامه ها و ارتقاء سطح تحصیلات بتوانند پاسخگوی نیاز مخاطب با دانش کنونی نیز باشند و همگام با تغییرات و پیشرفت جامعه تغییر و پیشرفت کنند .

4- سبکهای جدید بدون محتوا و گاهاً مبتذل : آسیب دیگری که چند سالی است مادحین پیشکسوت و متعهد را آزار می دهد ورود سبکهای جدیدی است که در این سبکها از آهنگهای غربی ، الفاظ نامناسب ، اشعار سبک و گاهاً توهین آمیز استفاده می شود . به نظر می رسد این سبک نیز مانند موسیقی پاپ در مقابل موسیقی سنتی اصیل و با محتوا به مرور ماهیت و موقعیت خود را از دست بدهد.هر چند که به دلیل سهولت کار و ماهیت موزون و آهنگین، اين سبك مورد استقبال مادحین قرار گرفته است . پافشاری در استفاده از اصول قدیمی مداحی و نیز روی آوری محض به سبکهای جدید نمی تواند موجبات اقناع ورضايت همه مخاطبین راذ فراهم آورد ،بلکه راه میانه استفاده از آهنگهایی وزین و سنگین و با حال وهوای عزا و خواندن اشعار با محتوا با حفظ شأن اهل بیت می باشد .

5- سیاست زدگی : عامل دیگری که مادحین را در معرض لغزش و انحراف قرار می دهد خطر سیاست زدگی است. به این معنی که مداح در اختیار جریان یا طیف سیاسی خاص باشد و به نفع یا ضرر جریانی خاص به سخنرانی و اظهار نظر بپردازد که این کار علاوه بر این که مداح را از هدف و رسالت اصلی خود باز می دارد ، شأن والای مداحی اهل بیت و عزاداری سالار شهیدان را نیز پایین می آورد . هر چند حضور فعال در عرصه سیاست و اظهار نظرهای منطقی و وحدت بخش در سطح اجتماع می تواند مفید و موثر باشد اما مادحین باید مراقب باشند مورد سوء استفاده برخی افراد و جریانهای سیاسی در حصول مطامع حزبي آنها قرار نگیرند .

از دیگر آسیبهای مداحی می توان به ضعف پایه های اخلاقی ـ عدم وجود میل و روحیه یادگیری ، رقابت های ناسالم و... اشاره کرد که مجال بحث در این مقال نیست .

در پایان ضمن اعتذار مجدد از پیشگاه اساتید معظم و پیش کسوتان امید است بتوانیم با عمل به کلام و سیره اهل بیت (ع) گامی بلند در جهت پیشبرد اهداف اسلام ناب محمدی (ص) ومجدو اعتلای نظام مقدس جمهوری اسلامی برداریم و از زمینه سازان ظهور آن یار سفر کرده باشیم .

ان شاء الله

قال الصادق (ع) : من بکي او ابکي اوتباکي علی الحسین وجبت له الجنه

(هر کسی در مصیبت امام حسین (ع) بگرياند یا بگریاند یا خود را به شکل گریه کنندگان در آورد بهشت بر او واجب می شود. )
مداحی اهل بیت ترکیبی است از علم ، هنر و اخلاق که در عرصه فرهنگ با تحریک احساسات و عواطف اثر گذاری فراوانی بر مخاطب دارد .

آسیب شناسی مداحی

قال الصادق (ع) : من بکي او ابکي اوتباکي علی الحسین وجبت له الجنه

(هر کسی در مصیبت امام حسین (ع) بگرياند یا بگریاند یا خود را به شکل گریه کنندگان در آورد بهشت بر او واجب می شود. )

مداحی اهل بیت ترکیبی است از علم ، هنر و اخلاق که در عرصه فرهنگ با تحریک احساسات و عواطف اثر گذاری فراوانی بر مخاطب دارد .امروزه به برکت انقلاب ، استقرار نظام مقدس جمهوری اسلامی و عنایت ویژه رهبری معظم انقلاب شاهد رشد ، بالندگی و پیشرفت روزافزونی در عرصه مداحی هستیم. پدیده مداحی به جهت اثرگذاری بالا و توجه ویژه مسئولین نظام در چند ساله اخیر جایگاه ویژه ای نزد اذهان عمومی پیدا کرده است . مداحی در طول حیات خود مراحلی مختلفی را گذرانده و در طول این مسیر فراز و نشیبهایی نیز داشته است در این نوشتار برشمردن ویژگیهای یک مداح خوب یا بیان اصول مداحی مد نظر نیست بلکه منظور یادآوری آسیبهایی است که مداح و جامعه مادحین را مورد تهدید قرار می دهد . لذا با استمداد از الطاف الهی به بیان شماري از این آسیبها می پردازیم .

1- تبدیل شدن مداحی به منبع درآمد : متأسفانه آسیبی که اخیراً جامعه مادحین دچار آن شده است این است که مداحی به عنوان شغل و منبع درآمد تلقی می شود . در زمان کنونی اگر کسی شغل مورد نظرش را پیدا نکند و و اگر احیاناً سواد خواندن و نوشتن و صدایی خوش نیز داشته باشد به مداحی روی می آورد . البته هستند مادحینی که هم شغل مناسبی دارند و هم به مداحی می پردازند و باز هستند افرادی که درکنار شغل بدون چشمداشت مادی به مداحی افتخاری می پردازند . لکن در آن سوی قضیه مادحینی هم که به کاری اشتغال دارند از فعالیت مستمر و مداوم در عرصه مداحی باز می مانند. هر چند دادن صله به مادحین از زمان ائمه مرسوم بوده و امروزه نیز مورد تأیید علما می باشد اما مادحین گرامی می بایست با تغییر دیدگاه خود نسبت به این مقوله با نیت خالص و الهی پای در این عرصه بنهند و رضایت خدا و ائمه را در نظر بگیرند و در کنار آنها مسئولین و نهادهای ذیربط نيزاقدامات لازم را جهت ساماندهی و اشتغال زایی مادحین انجام دهند .

2- عدم آشنایی به اصول اولیه مداحی : آسیب دیگری که در بین قشر عظیمی از مداحان وجود دارد نبود آگاهی و اطلاعات لازم در این عرصه می باشد . شرط اولیه و اساسی هر کار آشنا بودن به اصول ومباني اولیه آن کار است که مداحی هم از این مقوله مستثنی نیست . از اصول مداحی می توان به شعر شناسی ، آهنگ دانی ، صدا سازی ، مقتل شناسی ، آشنایی با قواعد مقدماتی عربی و آشنایی با تاریخ و...... اشاره کرد که بدون این ابزار و عوامل نمی توان برنامه قابل قبولی جهت استفاده مخاطب ارائه کرد، تا جایی که بعضاً مشاهده می شود افرادی با سابقه فراوان در این عرصه هنوز در بیان جملات و عناوین عربی دچار لغزش و اشتباه می شوند . لذا مادحین ارجمند می توانند با شرکت در کلاسهای آموزشی که گاهاً از طریق بعضی از نهادها مانند اداره فرهنگ و ارشاد ،سازمان تبلیغات وبرخي موسسه هاي خصوصي برگزار می شود شرکت جسته و در رفع این نقایص بکوشند .

3- عدم همگامی جامعه مادحین با تغییرات جامعه : آنچه که بیشتر در بین مادحین (بجز عده ای معدود ) مشاهده می شود عدم همگامی مادحین با تغییرات اجتماعی فرهنگی سیاسی و غیره و نبود آگاهی و اطلاعات به روز می باشد. مادحین متعهد باید توجه داشته باشند جامعه کنونی وسطح دانش و توقعات مخاطبین نه تنها با 30سال بلكه با 5 سال گذشته نیز تفاوت دارد، لذا در این راستا مادحین می بایست با افزایش سطح دانش و آگاهی از طریق مطالعه کتابها مجلات ، روزنامه ها و ارتقاء سطح تحصیلات بتوانند پاسخگوی نیاز مخاطب با دانش کنونی نیز باشند و همگام با تغییرات و پیشرفت جامعه تغییر و پیشرفت کنند .

4- سبکهای جدید بدون محتوا و گاهاً مبتذل : آسیب دیگری که چند سالی است مادحین پیشکسوت و متعهد را آزار می دهد ورود سبکهای جدیدی است که در این سبکها از آهنگهای غربی ، الفاظ نامناسب ، اشعار سبک و گاهاً توهین آمیز استفاده می شود . به نظر می رسد این سبک نیز مانند موسیقی پاپ در مقابل موسیقی سنتی اصیل و با محتوا به مرور ماهیت و موقعیت خود را از دست بدهد.هر چند که به دلیل سهولت کار و ماهیت موزون و آهنگین، اين سبك مورد استقبال مادحین قرار گرفته است . پافشاری در استفاده از اصول قدیمی مداحی و نیز روی آوری محض به سبکهای جدید نمی تواند موجبات اقناع ورضايت همه مخاطبین راذ فراهم آورد ،بلکه راه میانه استفاده از آهنگهایی وزین و سنگین و با حال وهوای عزا و خواندن اشعار با محتوا با حفظ شأن اهل بیت می باشد .

5- سیاست زدگی : عامل دیگری که مادحین را در معرض لغزش و انحراف قرار می دهد خطر سیاست زدگی است. به این معنی که مداح در اختیار جریان یا طیف سیاسی خاص باشد و به نفع یا ضرر جریانی خاص به سخنرانی و اظهار نظر بپردازد که این کار علاوه بر این که مداح را از هدف و رسالت اصلی خود باز می دارد ، شأن والای مداحی اهل بیت و عزاداری سالار شهیدان را نیز پایین می آورد . هر چند حضور فعال در عرصه سیاست و اظهار نظرهای منطقی و وحدت بخش در سطح اجتماع می تواند مفید و موثر باشد اما مادحین باید مراقب باشند مورد سوء استفاده برخی افراد و جریانهای سیاسی در حصول مطامع حزبي آنها قرار نگیرند .

از دیگر آسیبهای مداحی می توان به ضعف پایه های اخلاقی ـ عدم وجود میل و روحیه یادگیری ، رقابت های ناسالم و... اشاره کرد که مجال بحث در این مقال نیست .

در پایان ضمن اعتذار مجدد از پیشگاه اساتید معظم و پیش کسوتان امید است بتوانیم با عمل به کلام و سیره اهل بیت (ع) گامی بلند در جهت پیشبرد اهداف اسلام ناب محمدی (ص) ومجدو اعتلای نظام مقدس جمهوری اسلامی برداریم و از زمینه سازان ظهور آن یار سفر کرده باشیم .

ان شاء الله