مداحي اصول دارد
مداحي اصول دارد
گفتوگو با علي آهي، مداح و شاعر اهلبيت(ع) و كارشناس مؤسسه دعبل خزاعي
اشاره:
ميگفت هشتاد سالش است، اما خيلي جوانتر به نظر ميرسيد. با افتخار از اساتيدي كه نزد آنها اصول اعتقادات شعري را آموخته بود صحبت ميكرد؛ حضرات آيات طالقاني، سيد محمدهادي ميلاني، سيد محمدرضا گلپايگاني، ناصر مكارم شيرازي، حاج شيخ جواد خراساني، ميرزا جواد آقاي تهراني، شيخ علي نمازي شاهرودي و چند نفر ديگر. مداح اهلبيت است، شعر هم ميگويد؛ شعرهاي زيادي دارد كه با وسواس خاصي آنها را ميخواند. معترض بود؛ نه به مداحان بلكه به اشعاري كه توسط آنها خوانده ميشد و منجر به رواج اعتقادات صوفيانه ميشد. وي حالا در جايگاهي نشسته كه بايد به راهنمايي مداحان جوان بپردازد. علي آهي مداح و شاعر اهلبيت، امروز يكي از كارشناسان مؤسسه دعبل خزاعي و البته از مؤسسين اين نهاد است.
مداحي را از كي شروع كرديد؟
از 10 سالگي كار مداحي را شروع كردم، در كنار مداحي درس هم ميخواندم. بعدها به دروس حوزوي پرداختم. بعد از مدتي مداحي به علت مشكلاتي كه در صدايم به وجود آمده بود به بررسي عقيدتي اشعار پرداختم و نزد اساتيدي بزرگ به تحصيل اين علم پرداختم.
مسائل عقيدتي اشعار را چطور اصلاح ميكنيد؟
براي اين كار كتابهاي عقيدتي داريم. از آنجايي كه فرهنگ تصوف در ادبيات ما رسوخ پيدا كرده و آنها اصطلاحاتي دارند كه ضد تشيع است، اين معاني در شعر نامعلوم است. گاهي بعضيها بدون توجه به اين نكات چون بحث عقيدتي اشعار را نميدانند شعرهايشان ترويج تصوف است ولي خودشان نميدانند. بعضيها ميگويند براي شاعر جايز است آنچه كه براي غير شاعر جايز نيست. اما گاهي شاعران عقيده خودشان را مطرح ميكنند كه بايد خيلي متوجه باشند. بنابراين كلاسهاي آموزش عقيدتي شعراي اين حوزه بايد تشكيل شود تا شعرا بدانند در شعرها از شيعه حرف بزنند نه از تصوف.
در طول مدتي كه در اين حوزه فعاليت داشتيد چه تحولاتي را در اين مسير و در جامعه مشاهده كرديد؟
در ايام جواني تا قبل از انقلاب اگر تولد امامي بود اشعاري كه در مدح معصومين ميخوانديم افراد اشك شوق ميريختند، كفزني وجود نداشت. من معتقدم ائمه اطهار را نبايد با كفزني نامشان را ببرند و حتي اين كفزنيهاي ادبي هم نبايد از نوع مطربي باشد. ما با مندرآورديها مخالفيم اما با نوآوري مخالفتي نداريم. بايد ببينيم مراجع و بزرگان دين ما چه دستوري ميدهند. مراجع تقليد وقتي فتوايي ميدهند عنايت دارند كه با قرآن، احاديث، روايات اهل بيت، نظريات مراجع و اجماعات منافاتي نداشته باشد، اگر اين منافات موجود باشد حكمي صادر نميكنند، ولي شاعر هر چه به ذهنش ميآيد ميگويد.
انسان براي تعليم و تربيت فرزند خويش از كودكي تا بزرگسالي تلاش ميكند و در تمام مراحل رشدش هزينه ميكند پس چرا شاعر فرزندش را بدون اينكه مراحل تربيتي و سلامتياش را طي كند به محض تولد و به محض اينكه مولود فكري شد آن را در اختيار مردم قرار ميدهد، در حالي كه بايد مولود فكري خود را در اجتماعات ببرد و مورد بحث و بررسي قرار دهد.
بزرگترين آفت اشعار و ملوديهايي كه در اين سالها رواج پيدا كرده چيست؟
در سابق اشعاري كه ميخواندند روي سبك و سياق بود، منتهي سبك خاص خود را داشت. الان تحرير مطربانه ميزنند، در حالي كه تحرير مداحي ملودي خاص خود را دارد. كارهايي كه الان انجام ميشود گاهي مغاير مكتب تشيع است و ارزش اهل بيت را از بين ميبرد. اين حوزه نياز به راهنمايي دارد. بايد كلاسهاي آموزشي براي شعراي اين حوزه گذاشته شود.
آيا مداحي اصولي دارد يا با دل پيش ميرود؟
مداحي اصول دارد و با دل پيش نميرود. يكي از اصول مداحي اين است كه از نظر عقيدتي بايد تابع پيغمبر(ص) و ائمه معصومين(ع) باشيم ولي عدهاي با نوآوريهاي خود سعي در ايجاد سبكي مخصوص به خود دارند، عدهاي هم روشهاي ناقص را باهم تلفيق ميكنند و در اين بين اصل قضيه از بين ميرود. همچنين بسيار تأكيد دارم در استفاده دقيق از كلمات شعرگونه، مثلاً برخي امام رضا(ع) را شاه خراسان ميگويند در حالي كه استفاده از كلمه شاه براي ائمه كسر شأن است. وقتي ميگوييم شاه آدمي سفاك، خونخوار و... است، به نظرمان ميآيد كه كاربرد اين واژه براي اهل بيت سبك است و مايه كسر شأن اين عزيزان ميشود.
ارتباطتان با بنياد دعبل به چه شكل است؟
در آبانماه سال 1381 نامهاي به دفتر مقام معظم رهبري در خصوص تحت پوشش قرار گرفتن مداحان نوشتم. چهارسال پيگير بودم و هر سال نامه مينوشتم. ايشان دستور به اجرا ميداد، اما كسي اجرا نميكرد. در نامه چهارم براي ايشان نوشتم: هنرپيشگان و نوازندگان تحت پوشش وزارت ارشاد بيمه شدهاند ولي نوكران اجداد طاهر شما بيمه نيستند. ايشان دستور داد فوراً از همان سال بنياد دعبل تأسيس شد و من هم عضو هيأت مديره اين كميته شدم. اكنون روزها اينجا هستم. شعراي اهلبيت ميآيند و من آنها را در اشعارشان راهنمايي ميكنم، شعرهاي بعضيها را تصحيح ميكنم و اشكالات و نكتهها را به آنها يادآوري ميكنم. من در اين راه خيلي زحمت كشيدهام و امروز ميخواهم نتيجه اين زحمت را ببينم.
كارها در دعبل چطور پيش ميرود؟
خيلي خوب پيش ميرود. در حال حاضر مداحان 19 استان بيمه شدهاند.
مشكلات دعبل چيست؟
فقط بودجه.
از آثارتان بگوييد.
آثار زيادي دارم كه بعضي چاپ شدهاند و بعضي چاپ نشدهاند، مثلاً تنويرالافكار راجع به سيدالشهدا است كه چاپ نشده است. در وزارت ارشاد از اشعار ميزنند در حالي كه اين مميزين صلاحيت ندارند. به همين خاطر كتاب را براي چاپ تحويل ندادم. آنها اشعار به نفع صوفيه را مجوز ميدهند ولي اين اشعار شيعي را مجوز نميدهند. آنها هيچ تخصصي در مورد اين اشعار ندارند. جلد اول آينه نور چاپ شد، جلد دومش در حال تايپ است. كتابي راجع به قافيه دارم كه چاپ نشده زيرا هزينهبردار است، جزوهاي راجع به علم كلام موجود است. اشعاري راجع به مجلس خبرگان اول دارم. اشعاري راجع به اصول عقايد شيعه و آثار بسياري هم دارم كه بايد روي آنها كار شود و اكنون حضور ذهن ندارم.
پيشنهاد شما به جواناني كه علاقهمندند در اين عرصه فعاليت كنند چيست؟
قبل از هر چيز بايد نزد استادي تعليم ببينند كه علم عقيدتي داشته باشد. اصطلاحات را بداند و اشكالاتشان را به آنها تذكر بدهد.
بسم الله النور: با عرض سلام خدمت دوستان خالصانه از همه دوستان و علاقمندان خواهشمندیم که مطالب و راهنماییها ونظرات خودراباما در میان بگذارید.